Waarom stookt de ene plaats hier twee keer zoveel als de andere?

Binnen dit werkgebied ligt het gemiddelde gasverbruik per woning tussen 544,4 en 1.244,9 kubieke meter per jaar. Dat is meer dan een verdubbeling, over een afstand van nog geen twintig kilometer, in hetzelfde klimaat. Drie dingen verklaren dat verschil, en maar één ervan kunt u beïnvloeden.

Verklaring een: de maat van de woning

Wassenaar staat op 1.244,9 kubieke meter per woning per jaar, Voorschoten op 870,0 en Oegstgeest op 834,9. Dat zijn de plaatsen met de grootste huizen: 71,3 procent van de Wassenaarse woningen is grondgebonden en de gemiddelde WOZ ligt er op 729.500 euro, veruit de hoogste die wij hier meten.

Een groot huis heeft meer buitenoppervlak, meer ruimtes en langere leidinglopen. Daar komt bij dat in zulke panden regelmatig een tweede toestel staat voor een souterrain of een bijgebouw, en dat telt gewoon mee in het gemiddelde.

Verklaring twee: wie er geen gas meer gebruikt

Capelle aan den IJssel komt op 544,4 kubieke meter, het laagste van de zestien plaatsen. Dat komt niet doordat men daar zuiniger leeft, maar doordat een flink deel geen gasketel meer heeft: 32,3 procent van de Capelse woningen is aardgasvrij en in Schollevaar zit rond de 90 procent op stadsverwarming.

Dat vertekent het gemiddelde behoorlijk. Een Capelse woning die nog wel een ketel heeft, stookt aanzienlijk meer dan die 544,4 doet vermoeden. Hetzelfde geldt in mindere mate voor Zoetermeer met 11,4 procent aardgasvrij en voor Pijnacker met 15,0 procent.

Verklaring drie: de leeftijd van de voorraad

Waddinxveen en Pijnacker hebben met 78,2 en 78,0 procent van voor 2000 de jongste woningen van dit werkgebied, en komen uit op 674,5 en 680,0 kubieke meter. Krimpen aan den IJssel en Nieuwerkerk aan den IJssel, met 97,0 en 93,0 procent van voor 2000, zitten allebei op 790,0.

Isolatie is daarin de bepalende factor, maar niet de enige: in jongere woningen ligt vaker vloerverwarming, die op een lagere temperatuur draait en daardoor efficiënter met dezelfde kubieke meter omgaat.

Wat er níet in zit

Het gedrag van de bewoner verklaart minder dan mensen aannemen. Twee gezinnen in dezelfde straat kunnen honderd kubieke meter verschillen, maar tussen twee plaatsen van zevenhonderd kubieke meter verschil zit vrijwel altijd het huis en niet de thermostaat.

Dat is een geruststellende gedachte en tegelijk een onbevredigende, want het betekent dat de knop waaraan u draait weinig uithaalt vergeleken met de installatie eromheen.

Wat u er wel mee kunt

De enige factor die u op korte termijn kunt veranderen is de verdeling. Een installatie waarin het water scheef loopt, dwingt tot een hogere aanvoertemperatuur om de verste kamer warm te krijgen, en daar betaalt de hele woning voor mee.

Bij een verbruik van 1.244,9 kubieke meter zoals in Wassenaar is tien graden van de aanvoertemperatuur afhalen een reëel doel, en dat merkt u elk seizoen. Waterzijdig inregelen begint bij 329 euro exclusief btw per woning en dat is, in een woning die veel verstookt, de ingreep met de kortste terugverdientijd.

Zonnestroom verandert het plaatje niet

Pijnacker heeft op 49,0 procent van de daken zonnestroom, Bodegraven op 46,9 procent en Waddinxveen op 41,7. Dat zijn indrukwekkende cijfers, maar ze raken de warmtevraag niet: panelen leveren stroom en de ketel stookt gas.

Wel betekent het dat de stap naar elektrisch verwarmen in die plaatsen dichterbij is dan elders. En die stap vraagt een lage aanvoertemperatuur, wat weer terugbrengt bij het inregelen. In die volgorde is het geen losse ingreep maar het huiswerk voor wat erna komt.

Kort samengevat

• Het verbruik loopt hier van 544,4 in Capelle tot 1.244,9 kubieke meter in Wassenaar.
• De maat van de woning verklaart het grootste deel van dat verschil.
• Een laag plaatsgemiddelde betekent vaak dat veel woningen geen gasketel meer hebben.
• Jongere voorraad verbruikt minder, mede door vloerverwarming op lage temperatuur.
• Bewonersgedrag verklaart veel minder dan de meeste mensen aannemen.
• De verdeling is de enige factor die u op korte termijn kunt veranderen.

Vergelijk uw eigen verbruik dus niet met het gemiddelde van uw plaats, want dat gemiddelde beschrijft misschien geen enkele woning in uw straat. Vergelijk het met wat een huis van uw maat en bouwjaar zou moeten kunnen, en kijk daarna naar de verdeling voordat u naar de ketel kijkt.